Πόνος μπροστά στο γόνατο: τι συμβαίνει στον χόνδρο

Ο πόνος στο μπροστινό μέρος του γόνατου, που δυναμώνει στις σκάλες ή μετά από πολλή ώρα στο κάθισμα, είναι από τα πιο συνηθισμένα ενοχλήματα σε ανθρώπους που τρέχουν, γυμνάζονται ή δουλεύουν με πολλά γονατίσματα. Πίσω από αυτή την εικόνα βρίσκεται συχνά μια βλάβη του χόνδρου κάτω από την επιγονατίδα. Το κείμενο αυτό εξηγεί με ποιες κινήσεις συνδέεται ο πόνος, ποιοι παράγοντες επιβαρύνουν την άρθρωση και τι προβλέπει συνήθως η αντιμετώπιση, με βάση όσα γράφουν η ιατρική βιβλιοθήκη StatPearls και η Αμερικανική Ακαδημία Ορθοπαιδικών Χειρουργών (AAOS).

Τι συμβαίνει στον χόνδρο της επιγονατίδας

Ο όρος χονδρομαλάκυνση επιγονατίδας περιγράφει τη μαλάκυνση και την εκφύλιση του υαλοειδούς χόνδρου που καλύπτει την κάτω επιφάνεια της επιγονατίδας. Σύμφωνα με το StatPearls, η λέξη προέρχεται από τα ελληνικά «χόνδρος» και «μαλακία», δηλαδή μαλάκωμα. Η πάθηση αναφέρεται συχνά και ως «γόνατο του δρομέα».

Η AAOS σημειώνει κάτι που εξηγεί γιατί ο πόνος δεν είναι πάντα ανάλογος της βλάβης: ο χόνδρος δεν έχει νεύρα. Ο πόνος προκύπτει όταν η φθορά του προκαλεί φλεγμονή στον υμένα της άρθρωσης και επιβάρυνση στο οστό που βρίσκεται από κάτω.

Οι κινήσεις που προκαλούν τον πόνο

Ο πόνος περιγράφεται ως βαθύς και αμβλύς, μπροστά ή πίσω από την επιγονατίδα, και συνήθως εγκαθίσταται σταδιακά. Οι δύο πηγές συμφωνούν ότι επιδεινώνεται με δραστηριότητες που φορτίζουν την άρθρωση ανάμεσα στην επιγονατίδα και το μηριαίο:

• ανέβασμα και κατέβασμα σκάλας,
• βαθύ κάθισμα και γονάτισμα,
• τρέξιμο,
• πολύωρο κάθισμα με λυγισμένα γόνατα, για παράδειγμα στο γραφείο ή στο αυτοκίνητο.

Συχνά συνυπάρχει τρίξιμο ή κριγμός κάτω από την επιγονατίδα όταν το γόνατο λυγίζει και τεντώνει. Το StatPearls αναφέρει ακόμη ότι μπορεί να υπάρχει συλλογή υγρού στην άρθρωση και ατροφία του τετρακέφαλου.

Ποιοι παράγοντες επιβαρύνουν την άρθρωση

Η βλάβη σπάνια έχει μία μόνο αιτία. Στη βιβλιογραφία περιγράφονται κυρίως οι εξής παράγοντες:

• Κακή τροχιά της επιγονατίδας. Όταν η επιγονατίδα δεν ολισθαίνει σωστά μέσα στην αύλακα του μηριαίου, η πίεση κατανέμεται άνισα στον χόνδρο.
• Μυϊκή αδυναμία. Η αδυναμία του τετρακέφαλου, ιδίως του έσω πλατύ, και των μυών του ισχίου και του κορμού συνδέεται με την εμφάνιση των συμπτωμάτων.
• Υπέρχρηση. Επαναλαμβανόμενη φόρτιση, όπως το τζόκινγκ και τα καθίσματα, ή απότομη αύξηση της έντασης της προπόνησης.
• Τραυματισμοί και μικροτραυματισμοί που φθείρουν σταδιακά την αρθρική επιφάνεια.
• Ανατομικοί παράγοντες, όπως η πλατυποδία, που οδηγεί το γόνατο σε βλαισότητα, και η υψηλή ή χαμηλή θέση της επιγονατίδας.

Το StatPearls αναφέρει ότι η πάθηση εμφανίζεται συχνότερα στις γυναίκες απ’ ό,τι στους άνδρες, καθώς και σε νέους ενήλικες που ασχολούνται με το τρέξιμο ή έχουν εργασία με επαναλαμβανόμενο ανέβασμα σκάλας και γονάτισμα.

Πώς γίνεται η διάγνωση

Η εκτίμηση ξεκινά από το ιστορικό και την κλινική εξέταση: ο γιατρός ελέγχει τη μυϊκή δύναμη και την ευθυγράμμιση της επιγονατίδας. Κατά την AAOS, ο απεικονιστικός έλεγχος περιλαμβάνει συνήθως ακτινογραφίες, ενώ η μαγνητική τομογραφία μπορεί να ζητηθεί αν τα συμπτώματα επιμένουν μετά τη φυσικοθεραπεία. Το StatPearls επισημαίνει ότι οι ακτινογραφίες έχουν χαμηλή ευαισθησία στα πρώιμα στάδια, αλλά βοηθούν να εντοπιστούν ανατομικές ανωμαλίες, και ότι η μαγνητική είναι η προτιμώμενη εξέταση για την απεικόνιση του χόνδρου.

Η βαρύτητα της βλάβης περιγράφεται συχνά με την κλίμακα Outerbridge: από τον βαθμό 0 (φυσιολογικός χόνδρος) και τον βαθμό I (μαλακός, διογκωμένος χόνδρος με ακέραιη επιφάνεια) έως τον βαθμό IV, όπου το έλλειμμα φτάνει σε όλο το πάχος του χόνδρου μέχρι το υποχόνδριο οστό.

Στην Αθήνα, ο ορθοπαιδικός χειρουργός Δρ. Βασίλειος Σακελλαρίου αναφέρει στη σελίδα του για τη χονδροπάθεια γόνατος ότι η διάγνωση τίθεται με κλινική εξέταση και απλή ακτινογραφία, και ότι στα αίτια περιλαμβάνονται κληρονομικοί παράγοντες, τραυματικές βλάβες και η χρόνια καταπόνηση από την εργασία ή την έντονη άσκηση.

Τι περιλαμβάνει η συντηρητική αντιμετώπιση

Η πρώτη γραμμή αντιμετώπισης είναι συντηρητική. Οι δύο πηγές περιγράφουν τα εξής μέτρα:

• τροποποίηση των δραστηριοτήτων που προκαλούν τον πόνο και ξεκούραση της άρθρωσης,
• πάγο, περίδεση και ανύψωση του σκέλους στις φάσεις έξαρσης,
• αντιφλεγμονώδη φάρμακα, μόνο με τη σύσταση γιατρού ή φαρμακοποιού,
• φυσικοθεραπεία με έμφαση στην ενδυνάμωση του τετρακέφαλου, των μυών του ισχίου και του κορμού,
• νάρθηκες που σταθεροποιούν την επιγονατίδα και ορθωτικά πέλματα όταν υπάρχει πρόβλημα στη στήριξη του ποδιού.

Η ίδια σελίδα του ιατρείου αναφέρει ότι στις ήπιες περιπτώσεις η αντιμετώπιση γίνεται με ασκήσεις και αντιφλεγμονώδη, ενώ μπορούν να χρησιμοποιηθούν και ενδοαρθρικές εγχύσεις υαλουρονικού οξέος. Το ποια επιλογή ταιριάζει σε κάθε ασθενή το κρίνει ο θεράπων γιατρός μετά την εξέταση.

Πότε συζητείται η χειρουργική λύση

Η AAOS τονίζει ότι το χειρουργείο χρειάζεται σπάνια. Συζητείται όταν η συντηρητική αγωγή δεν αποδώσει και περιλαμβάνει κυρίως αρθροσκοπικές επεμβάσεις: καθαρισμό του κατεστραμμένου χόνδρου, διατομή του έξω καθεκτικού συνδέσμου όταν η επιγονατίδα έλκεται προς τα έξω, ή επεμβάσεις επανευθυγράμμισης με μεταφορά του κνημιαίου κυρτώματος.

Ως προς την εξέλιξη, το StatPearls αναφέρει ότι η βλάβη μπορεί να είναι αναστρέψιμη ή να εξελιχθεί σε αρθρίτιδα της επιγονατιδομηριαίας άρθρωσης, και ότι η αποκατάσταση μπορεί να χρειαστεί από μήνες έως χρόνια. Η πορεία διαφέρει από άνθρωπο σε άνθρωπο.

Πώς προστατεύεται το γόνατο στην καθημερινότητα

Για την πρόληψη των υποτροπών, η AAOS συνιστά διατήρηση της μυϊκής ενδυνάμωσης, κατάλληλα αθλητικά παπούτσια, σωστή προθέρμανση, σταδιακή αύξηση της έντασης της άσκησης και διατήρηση υγιούς σωματικού βάρους. Πόνος που επιμένει, γόνατο που πρήζεται ή ενόχληση που περιορίζει τις καθημερινές κινήσεις είναι λόγοι για εξέταση από ορθοπαιδικό. Το άρθρο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική εκτίμηση.

Πηγές

• StatPearls (NCBI Bookshelf), Chondromalacia Patella. https://www.ncbi.nlm.nih.gov/books/NBK459195/
• American Academy of Orthopaedic Surgeons (OrthoInfo), Patellofemoral Pain Syndrome. https://www.orthoinfo.org/diseases–conditions/patellofemoral-pain-syndrome

Σχετικοί οδηγοί

Ηλεκτρονικό τσιγάρο χωρίς νικοτίνη: τι δείχνουν οι μελέτεςΠολλοί θεωρούν ότι το άτμισμα χωρίς νικοτίνη είναι μια αθώα συνήθεια, αφού λείπει η ουσία που...Ενεργός παρακολούθηση στον καρκίνο προστάτη: τι σημαίνειΗ διάγνωση καρκίνου του προστάτη δεν σημαίνει πάντα άμεσο χειρουργείο ή ακτινοθεραπεία. Κάποιοι όγκοι αναπτύσσονται τόσο...Ενδοφλέβιος σίδηρος: τι να ξέρετε πριν από την έγχυσηΗ σιδηροπενική αναιμία μπορεί να φέρει κούραση, δύσπνοια και αίσθημα παλμών, συμπτώματα που επηρεάζουν την καθημερινότητα....