Ηλεκτρονικό τσιγάρο χωρίς νικοτίνη: τι δείχνουν οι μελέτες

Πολλοί θεωρούν ότι το άτμισμα χωρίς νικοτίνη είναι μια αθώα συνήθεια, αφού λείπει η ουσία που προκαλεί τον εθισμό. Η εικόνα που δίνουν οι διεθνείς οργανισμοί υγείας και οι πρώτες μελέτες είναι πιο σύνθετη. Το υγρό που θερμαίνεται και εισπνέεται δεν είναι απλός υδρατμός, και η απουσία νικοτίνης στην ετικέτα δεν σημαίνει απουσία επιβάρυνσης για τον οργανισμό.

Τι εισπνέει κανείς όταν ατμίζει

Σύμφωνα με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας, τα ηλεκτρονικά τσιγάρα θερμαίνουν ένα υγρό και δημιουργούν αερόλυμα που εισπνέει ο χρήστης. Τα υγρά μπορεί να περιέχουν ή να μην περιέχουν νικοτίνη, δεν περιέχουν καπνό, αλλά περιέχουν πρόσθετα, αρώματα και χημικές ουσίες που μπορεί να είναι επιβλαβείς.

Τα αμερικανικά Κέντρα Ελέγχου και Πρόληψης Νοσημάτων (CDC) αναφέρουν ότι το αερόλυμα μπορεί να περιέχει:

• ουσίες που προκαλούν καρκίνο,
• βαρέα μέταλλα, όπως νικέλιο, κασσίτερο και μόλυβδο,
• πολύ μικρά σωματίδια που φτάνουν βαθιά στους πνεύμονες,
• πτητικές οργανικές ενώσεις,
• αρωματικές ουσίες, όπως το διακετύλιο, που έχουν συνδεθεί με σοβαρή πνευμονική νόσο.

Τα περισσότερα από αυτά δεν έχουν σχέση με τη νικοτίνη. Προέρχονται από τη βάση του υγρού, τα αρώματα και τη θέρμανση μέσα στη συσκευή, άρα υπάρχουν και στα προϊόντα που πωλούνται ως «μηδενικής νικοτίνης».

«Χωρίς νικοτίνη» στην ετικέτα δεν σημαίνει πάντα χωρίς νικοτίνη

Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας σημειώνει ότι προϊόντα που διαφημίζονται ως χωρίς νικοτίνη έχει βρεθεί ότι περιέχουν νικοτίνη. Αυτό έχει σημασία κυρίως για δύο ομάδες: τους εφήβους και τους νέους, στους οποίους η νικοτίνη επηρεάζει αρνητικά την ανάπτυξη του εγκεφάλου, και τις εγκύους, καθώς η έκθεση στη νικοτίνη μπορεί να επηρεάσει την ανάπτυξη του εμβρύου. Όποιος επιλέγει τέτοιο προϊόν για να αποφύγει τη νικοτίνη δεν μπορεί να είναι βέβαιος ότι το πετυχαίνει.

Τι έδειξε μελέτη με μαγνητική τομογραφία στα αγγεία

Το πιο ενδιαφέρον εύρημα για τα υγρά χωρίς νικοτίνη προέρχεται από μελέτη που δημοσιεύθηκε το 2019 στο επιστημονικό περιοδικό Radiology. Οι ερευνητές εξέτασαν 31 υγιείς μη καπνιστές με ποσοτική μαγνητική τομογραφία, πριν και μετά την εισπνοή αερολύματος ηλεκτρονικού τσιγάρου που δεν περιείχε νικοτίνη.

Μετά το άτμισμα, η διαστολή της αρτηρίας ως απάντηση στη ροή του αίματος εμφανίστηκε μειωμένη κατά 34%, η μέγιστη ταχύτητα ροής του αίματος κατά 17,5% και ο κορεσμός οξυγόνου στη φλέβα κατά 20%. Οι συγγραφείς κατέληξαν ότι το αερόλυμα χωρίς νικοτίνη επηρέασε παροδικά τη λειτουργία του ενδοθηλίου, δηλαδή του εσωτερικού τοιχώματος των αγγείων, σε υγιείς μη καπνιστές.

Δύο σημεία χρειάζονται προσοχή στην ερμηνεία. Πρώτον, η μεταβολή ήταν παροδική και μετρήθηκε αμέσως μετά από μία μόνο συνεδρία ατμίσματος. Δεύτερον, οι ίδιοι οι ερευνητές τονίζουν ότι χρειάζεται περαιτέρω έρευνα για τις πιθανές μακροχρόνιες συνέπειες στο καρδιαγγειακό σύστημα. Η μελέτη δεν αποδεικνύει μόνιμη βλάβη. Δείχνει όμως ότι τα αγγεία αντιδρούν και όταν λείπει η νικοτίνη.

Γιατί ενδιαφέρει η υγεία των αγγείων

Το ενδοθήλιο ρυθμίζει το πόσο διαστέλλονται και συστέλλονται τα αγγεία, γι’ αυτό και οι ερευνητές το χρησιμοποιούν ως δείκτη της αγγειακής λειτουργίας. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αναφέρει ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα παράγουν τοξικές ουσίες, ορισμένες από τις οποίες αυξάνουν τον κίνδυνο για διαταραχές της καρδιάς και των πνευμόνων.

Στην Ελλάδα, ο αγγειοχειρουργός Δρ. Θεοδόσιος Μπίσδας, σε κείμενό του για το πόσο βλαβερό είναι το ηλεκτρονικό τσιγάρο, περιγράφει την επίδραση του ατμίσματος στα αγγεία με όρους αγγειοσύσπασης, οξειδωτικού στρες και φλεγμονής, και σημειώνει ότι η νικοτίνη αυξάνει την καρδιακή συχνότητα και την αρτηριακή πίεση ανεξάρτητα από τον τρόπο λήψης της. Είναι χρήσιμο ανάγνωσμα για όποιον θέλει να καταλάβει το θέμα από τη σκοπιά της αγγειακής υγείας.

Ποιοι δεν πρέπει να ατμίζουν καθόλου

Η θέση του CDC είναι σαφής: κανένα προϊόν καπνού, μαζί και τα ηλεκτρονικά τσιγάρα, δεν είναι ασφαλές. Οι έφηβοι, οι νέοι ενήλικες και οι έγκυες δεν πρέπει να τα χρησιμοποιούν. Στο ίδιο πνεύμα, η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία συστήνει όσοι δεν καπνίζουν να μην ξεκινούν το άτμισμα.

Για τους καπνιστές που θέλουν να διακόψουν, η Αμερικανική Καρδιολογική Εταιρεία προτείνει να προηγούνται οι τεκμηριωμένες θεραπείες διακοπής του καπνίσματος. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας προσθέτει ότι τα ηλεκτρονικά τσιγάρα δεν έχει αποδειχθεί ότι είναι αποτελεσματικά για τη διακοπή σε επίπεδο πληθυσμού.

Τι να κρατήσετε

• Το άτμισμα χωρίς νικοτίνη αφαιρεί έναν κίνδυνο, όχι όλους. Το αερόλυμα εξακολουθεί να περιέχει ουσίες που ο οργανισμός δεν χρειάζεται.
• Η ετικέτα «χωρίς νικοτίνη» δεν είναι πάντα αξιόπιστη.
• Υπάρχουν μετρήσιμες, έστω και παροδικές, μεταβολές στη λειτουργία των αγγείων μετά από άτμισμα χωρίς νικοτίνη, ενώ οι μακροχρόνιες επιπτώσεις παραμένουν υπό έρευνα.
• Αν έχετε ήδη αγγειακό ή καρδιολογικό πρόβλημα, ή απορίες για τη δική σας περίπτωση, η συζήτηση με τον γιατρό σας είναι ο ασφαλέστερος τρόπος να αποφασίσετε.

Το κείμενο έχει ενημερωτικό χαρακτήρα και δεν αντικαθιστά την ιατρική συμβουλή.

Πηγές

• World Health Organization, Tobacco: E-cigarettes. https://www.who.int/news-room/questions-and-answers/item/tobacco-e-cigarettes
• Centers for Disease Control and Prevention, Health Effects of Vaping. https://www.cdc.gov/tobacco/e-cigarettes/health-effects.html
• Radiology, Acute Effects of Electronic Cigarette Aerosol Inhalation on Vascular Function Detected at Quantitative MRI. https://pubs.rsna.org/doi/full/10.1148/radiol.2019190562
• American Heart Association, Is Vaping Better Than Smoking? https://www.heart.org/en/healthy-living/healthy-lifestyle/quit-smoking-tobacco/is-vaping-safer-than-smoking

Σχετικοί οδηγοί

Πόνος μπροστά στο γόνατο: τι συμβαίνει στον χόνδροΟ πόνος στο μπροστινό μέρος του γόνατου, που δυναμώνει στις σκάλες ή μετά από πολλή ώρα...Ενεργός παρακολούθηση στον καρκίνο προστάτη: τι σημαίνειΗ διάγνωση καρκίνου του προστάτη δεν σημαίνει πάντα άμεσο χειρουργείο ή ακτινοθεραπεία. Κάποιοι όγκοι αναπτύσσονται τόσο...Ενδοφλέβιος σίδηρος: τι να ξέρετε πριν από την έγχυσηΗ σιδηροπενική αναιμία μπορεί να φέρει κούραση, δύσπνοια και αίσθημα παλμών, συμπτώματα που επηρεάζουν την καθημερινότητα....